Functionele aandoeningen – trigeminus neuralgie (aangezichtspijn)
Bij trigeminus neuralgie (TN) of aangezichtspijn (Tic doloreux) treden er acute aanvallen met felle pijnscheuten op in het gezicht. De pijn treedt op in het gebied van de vijfde hersenzenuw, de nervus trigeminus, en beperkt zich meestal tot één gezichtshelft. Kenmerkend is het bestaan van zog. 'triggerpoints', waarbij door lichte aanraking van bepaalde plekken rond de mond of neus, praten, eten, tandenpoetsen, overgang van warme naar koude omgeving de pijn in alle hevigheid losbarst. Bij sommige patiënten treedt naast de korte heftige aanvallen ook aanhoudende pijn in het gezicht op.
Trigeminus neuralgie kan drie oorzaken hebben. Vaak wordt de pijn veroorzaakt doordat er een bloedvaatje tegen de zenuw aanklopt.
In zeldzame gevallen zijn de vasculaire compressie van de aangezichtszenuw en de bekende symptomen het gevolg van een tumor. In dat geval is er sprake van een secundaire TN. Doorgaans betreft het hier goedaardige tumoren.
Meestal is de oorzaak onbekend, men spreekt dan van zogenaamde idiopathische TN.
Onafhankelijk van de oorzaak is de TN bijna altijd goed medicamenteus met anti-epileptica te behandelen, bijvoorbeeld met Carbamazepine. Wanneer de medicamenteuze behandeling ernstige bijwerkingen veroorzaakt of het effect niet meer afdoende is, kan men een operatie overwegen. Naast thermocoagulatie van het ganglion van Gasser (uitschakelen van de zenuwknoop) behoort de operatie volgens Jannetta (tussen zenuw en bloedvat wordt een soort sponsje gelegd) tot de behandelingsmogelijkheden. Sinds enkele jaren wordt de radiochirurgische behandeling met het Gamma Knife toegepast voor het behandelen van trigeminus neuralgie en uit onderzoek blijkt dat het effect van de ingreep bij TN-patiënten goed tot zeer goed is.
De lokale bestraling van de nervus trigeminus in het gebied van de hersenstam leidt in ongeveer 80% van de gevallen tot pijnloosheid of aanzienlijke vermindering van de pijnklachten. Het effect treedt meestal pas na enkele weken tot maanden op. Bij 10% van deze patiënten komt de pijn binnen een jaar terug. Bijwerkingen in de vorm van een gevoelsstoornissen in het gezicht of verminderd traanvocht treden bij ongeveer 5% van de patiënten op.
